Ogólna charakterystyka paproci.

Podział taksonomiczny, budowa, rozmnażanie, pochodzenie.

Królestwo: Rośliny ( Plantae )

Gromada: Paprotniki ( Pteriodophyta )

Klasa: Paprocie ( Polypodiopsida, Pteropsida )

Paprocie to największa, licząca ponad dziewięć tysięcy gatunków, klasa paprotników. Są to rośliny bardzo zróżnicowane. Niektóre paprocie drzewiaste osiągają do kilkunastu metrów wysokości, a najmniejsze paprocie wodne to drobne, kilkucentymetrowe roślinki.

Łodyga paproci może być prosto wzniesiona, płożąca się lub w postaci kłącza ukryta w ziemi. Większość gatunków paproci ma duże, zielone, często pierzaste lub wielokrotnie pierzaste liście. Za młodu są one zwinięte na kształt pastorału. Na spodniej stronie liści znajdują się zarodnie zazwyczaj zebrane w kupki, niekiedy okryte zawijką. Część gatunków paproci ( np. pióropusznik strusi ) ma liście zarodnionośne ( sporofile ) inaczej wykształcone niż liście płonne, asymilacyjne ( trofofile ). Jest to tak zwana dwupostaciowość liści. Gdy zarodniki dojrzeją opuszczają zarodnie. Kiełkując wytwarzają zielony gametofit. U większości gatunków jest on mikroskopijnych rozmiarów ( około 5 mm średnicy ), sercowatego kształtu. Gametofit przytwierdzony jest do podłoża nie jak przystało na roślinę za pomocą korzeni, lecz poprzez specjalne chwytniki ( ryzoidy ) za pomocą których pobiera wodę i sole mineralne. Na swej spodniej stronie wytwarza rodnie i plemnie. W odpowiednich warunkach ( niezbędna jest obecność wody ) następuje zapłodnienie komórek jajowych, znajdujących się w rodniach. Z zapłodnionej komórki wyrasta sporofit. Początkowo rowija się on wewnątrz rodni, czerpiąc niezbędne mu substancje odżywcze z gametofitu. W toku dalszego rowoju sporofit przerasta gametofit i staje się w pełni samodzielną rośliną.

Paprocie pojawiły się na Ziemi w okresie geologicznym zwanym dewonem, a dokładniej w środkowym dewonie, około 390-360 milionów lat temu. Jako pierwsze pojwiły się paprocie drzewiaste. Jednak dopiero około 325 milionów lat temu pojawiły się pierwsze właściwe paprocie, do których należą również paprocie dzisiejsze. W górnym permie na kontynencie północnym Pangei rozpowszechniła się rodzina paproci długoszowatych ( Osmundaceae ). Są to rośliny krzewiaste, o krótkim pniu i gęstej koronie liści ( często przekraczających dwa metry długości ). W dolnej kredzie (140 - 97 mln.) rozwinęło się kilka nowych rodzajów paproci, np. Acrostichopteris, Weichselia. W paleocenie (66-55mln.) na terenie dzisiejszych Włoch rosła paproć z rzędu Ophioglossales, w czasach obecnych rząd ten jest reprezentowany tylko przez jedną rodzinę nasięźrzałowatych ( Ophioglossaceae ). Paprocie te charakteryzują się występowaniem całobrzegich lub podzielonych liści płonych z zarodnikami osadzonymi w szczytowej części i tworzących wiechę lub kłos zarodnionośny.

Słowniczek trudniejszych pojęć:

Fotosynteza - proces tworzenia związków organicznych z dwutlenku węgla i wody, przy udziale energii słonecznej i chlorofilu.

Gametangium - twór jedno- lub wielokomórkowy, w którym powstają gamety.

Gametofit - rozmnażające się płciowo pokolenie roślin przechodzących przemianę pokoleń.

Gamety - komórki płciowe.

Kłos zarodnionośny - ( sporofilostan ) kłosokształtne skupienie liści zarodnionośnych.

Liść płonny - ( trofofil ) liść służący głównie do fotosyntezy.

Liść zarodnionośny - ( sporofil ) liść na którym osadzona jest zarodnia.

Plemnia - gametangium męskie.

Rodnia - wielokomórkowe gametangium żeńskie.

Sporofit - roznażające się bezpłciowo ( za pomocą zarodników ) pokolenie roślin przechodzących przemianę pokoleń.

Zarodnia - ( sporangium ) twór jedno- lub wielokomórkowy, w którym powstają zarodniki.

Zarodnik - ( spora ) twór jednokomórkowy ( wyjątkowo zdarzają się zarodniki wielokomórkowe u niektórych grzybów ) powstający w zarodni i służący do rozmnażania bezpłciowego.